22.05.2017


ԽՈՆԱՐՀՄԱՆ ՀԱՆԴԻՍԱՎՈՐ ԱՐԱՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆ


Հայ ազգային պետականության խորհրդանիշերից է՝ Աղցքի Արշակունյաց արքաների դամբարանը: Միաբանությունը, երբ առաջին անգամ 2014 թ-ին այցելեց դամբարան՝ մտահաղացում առաջացավ ստեղծելու մի կարգ, որով հնարվոր կլիներ կազմակերպված և գեղեցիկ՝ հագանքի տուրք մատուցել Արշակունյաց արքաների հիշատակին:
2015 թ-ին, Հայոց Միապետության տոնին միաբանությունը և այլ հրավիրյալ հյուրեր՝ իջնելով դամբարան՝ ակամայից սկսեցին խոնարհվել խորանձև քանդակազարդ հանգստարաններին՝ ինչիչ և ծնվեց արարողության բուն մասը՝ Խոնահրումը: 




Վերադառնալով երևան Արարողակրգային բաժնի հետ համտեղ մշակվեց՝ Խոնարհման հնդիսավոր արարողությունը, և արդեն 2016 թ-ի ամռանը՝ առաջին անգամ Հայոց Իշախանների, ազնվականների, Մելիքաց Միության հետ համատեղ իրականացվեց: Այժմ միաբանության համար այն դաձել է ավանդույթ, որով հարգանքի տուրք է մատուցվում Արշակունյաց արքաների հիշատակին:


ԽՈՆԱՐՀՄԱՆ ՀԱՆԴԻՍԱՎՈՐ ԱՐԱՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

ՀԱՏՎԱԾ




.

Հանդիսավոր խոնարհման սույն կարգը կարող է կատարվել տարվա բոլոր օրերին, երբ միաբանության անդամները կայցելեն Արշակունիների Արքայական դամբարան՝ ի մասնավորի Հայոց Միապետության տոնի (օգոստոսի 11), Ն.Ա.Մ.  Սբ. Տրդատ Արքայի, Ն.Ա.Մ. Աշխեն Թագուհու և Խոսրովիդուխտ Հայոց օրիորդի տոնին (Հոգեգալստյան Ե կիրակիին նախորդող շաբաթ օր), Տրդատ Արքայի նահատկությանը օր (Նոյեմբերի 29), Հայ Ազնվականության տոնին (Դեկտեմբերի 26):

Արարողապետը նախապես պետք է այցելի դամբարան և պատրաստի այն արարողության համար: Կարևոր  գործոն  է Արշակունյաց զինանշանի առկայությունը դամբարանի աջ և ձախ մասերում գտնվող խորանաձև հանգստարանների քանդակազարդ հատվածներում, Արծվապատկեր զինանշանը պետք է կարված լինի ծիրանու վրա, որով հարկավոր է ծածկել քանդակազարդ հատվածները:


Երբ արարողապետը ավարտի ամենը հարկ է, որ հրավիրվածները արդեն պատրաստ սպասեն դրսում և արարողապետը հանդիսավոր (եթե ունի գավազան, ապա այն աջ ձեռքին բռնած) բարձրանալով վեր՝ խոնարհվում է ներկաներին և զեկուցում առաջնորդին կամ հանդիսադրին:


Արարողակարգային Խորհուրդ
2016 թ.


ԱՐՔԱՅԱԿԱՆ ԾԻՐԱՆԻ
(πορφύρα)



Արքայական Ծիրանին(լատ. purpura, հունπορφύρα) երկարվուն, ոսկեկար շքեղ թիկնոց է, որը կրում են միապետները, երբեմն մածատոհմիկ իշխանները: Հայերենում հաճախ ծիրանի գույնը շփոթում ենք ծիրանագույնի կամ կարմիր հետ, սակայն ծիրանին մի երանգ է, որը հնում ստանում էին միջերկրական ծովում գտնվող հատուկ խխունջներից, որոնցից ստացված հեղուկ խտանյութով նեկում էին համապատսխան կտորը և կախված հեղուկի խտությունից և կիրառված մեթոդներից՝ երանգը ստացվում էր մուք կամ բաց կարմրամանուշակագույն:


Բառարաններում այս գույնի դիմաց հանդիպում ենք՝ բոսոր, բոցագույն, արնագույն կարմիր, կանչավուն, դեղնակրմրավուն և այլն, սակայն փաստ է, որ գրաբարյան բազում տեքստերում միաժամանակ կիրառվում են՝ թե կարմիրը, թե կապույտը և թե ծիրանին.
 «Յօրինէր զպատմուճանն, զոր ի չորից կազմեալ նիւթոց. ի կարմրոյ, ի կապուտոյ, ի բեհեզոյ, ի ծիրանւոյ»:


Այս և նման այլ բազմաթիվ հիշատակումները ծիրանու մասին՝ գալիս են մեզ հուշելու, որ այն կարմրամանուշակագույնն է իր բոլոր երանգներով:
Արքայական ծիրանին շատ հաճախ կարվում է կզաքիսի մորթու վրա, որը կրողի ազնվական ծագման խորհրդնաիշն է, իսկ հայոց մեջ պատմիչները՝ մասնավորապես Փավստոս Բուզանդը, հիշատակում են, որ Արշակունյաց արքաները կրում էին Ծիրանի թիկնոց ոսկեկար արծիվներով: Ծիրանի գոյնը հետագյում հոմանիշ դարձավ արքայական թիկնոցի:





ԱՅԼ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ